menu górne   Terapia i szkolenia
menu górne   Badania naukowe
menu górne   Szkoła pływania
menu górne   O mnie
menu górne   Kontakt
 
Literatura
Linki
 
Kryzys

Kryzys jest odczuwaniem lub doświadczaniem wydarzenia bądź sytuacji jako trudności nie do zniesienia, wyczerpującej zasoby wytrzymałości i naruszającej mechanizmy radzenia sobie z trudnościami (James, R.K., Gilliland B.E.: Strategie interwencji kryzysowej. PARPA, Warszawa 2004).

Cechy charakterystyczne dla kryzysu to:

  • obecność wydarzenia krytycznego lub przewlekłego stresu,
  • złożona symptomatologia – kryzys jest sytuacja skomplikowaną i zawiłą, która wymyka się prostym opisom przyczynowo-skutkowym, objawy przenikają wszystkie aspekty życia dziecka, często występuje tak wiele złożonych i nakładających się na siebie problemów, że pomocy trzeba udzielać jednocześnie w wielu obszarach,
  • wystąpienie stanu destabilizacji:

                   -    dziecko odczuwa wydarzenie jako nieoczekiwane, nagłe i nieprzewidywalne,
                   -    spostrzega sytuację jako stratę, zagrożenie lub wyzwanie,
                   -    doświadcza trudnych emocji,
                   -    ma poczucie niepewności co do przyszłości,
                   -    występuje poczucie utraty kontroli,
                   -    załamują się dotychczasowe sposoby zachowania i rytmu życia,
                   -    pojawia się stan napięcia emocjonalnego trwający kilka tygodni lub miesięcy

  • jednoczesne występowanie zagrożenia i okazji – kryzys określany jest jako „ryzykowna szansa”, ponieważ zawiera w sobie ryzyko powstania poważnych zaburzeń, ale jednocześnie stanowi szansę rozwoju i zmiany, towarzyszący kryzysowi dyskomfort i lęk to ważny bodziec do zmiany,
  • konieczność dokonywania wyboru i wprowadzenia zmiany jakościowej dotychczasowego sposobu funkcjonowania – np. innego myślenia, rozumienia sytuacji, zachowania, radzenia sobie z emocjami,
  • żadnego panaceum czy „naprawy od ręki” – kryzysu nie można rozwiązać jedną rozmową, pocieszeniem lub podaniem tabletki, szczególnie w przypadkach, gdy problemy trwały dłuższy czas, potrzebna jest wielowymiarowa i dłuższa pomoc,
  • uniwersalność i wyjątkowość – kryzys może zdarzyć się każdemu człowiekowi.

Potencjalnie, każde silne i znaczące wydarzenie w życiu dziecka, może być początkiem rozwoju kryzysu. Nawet zdarzenie z zewnątrz oceniane jako pozytywne, np. przyjście na świat rodzeństwa, zmiana miejsca zamieszkania na bardziej komfortowe, emigracja rodziny w celu poprawy warunków bytowych, może być kryzysogenne.
 

W kryzysie zachwiane zostaje funkcjonowanie dziecka w następujących obszarach:

  • afektywnym - dziecko przeżywa w dużym nasileniu trudne emocje tj. strach, lęk, przerażenie, złość, gniew, wściekłość, smutek, przygnębienie, bezsilność, osamotnienie, ma poczucie zagrożenia i dezorientacji, emocje te występują pojedynczo lub w różnych zestawieniach, okresy intensywnie przeżywanych trudnych uczuć wydłużają się, występują wahania nastroju, afekt może być nieadekwatny do bieżących sytuacji, dziecko nie panuje nad emocjami, w silnym kryzysie mogą wystąpić ciężkie zaburzenia emocjonalne w postaci ewidentnej dekompensacji,
  • poznawczym – obniżenie zdolności poznawczych w stosunku do wieku rozwojowego dziecka: zaburzeniu ulega myślenie przyczynowo-skutkowe, a u starszych dzieci myślenie logiczne, pojawiają się fałszywe wyobrażenia i przekonania o sobie, o innych ludziach (dzieciach i dorosłych), o świecie i jego zasadach funkcjonowania, spostrzeganie i interpretacja tego co dzieje się wokół dziecka zostają poważnie zniekształcone, występują trudności z koncentracją uwagi, problemy z podejmowaniem decyzji i rozwiązywaniem problemów, mogą pojawić się natrętne myśli o wydarzeniu kryzysowym, obsesyjność i zamęt myślowy,
  • behawioralnym – zachowanie dziecka oscyluje wokół 2 skrajności – wycofania i agresji: dziecko może sprawiać wrażenie zamkniętego w sobie, niechętnie nawiązywać kontakt, izolować się, zachowywać się wrogo i agresywnie wobec siebie, innych dzieci, a także dorosłych opiekunów (którzy mogą być spostrzegani jako sprawcy wydarzenia kryzysowego), dziecko może zachowywać się chaotycznie i nieprzewidywalnie, zachowanie dziecka może ulegać gwałtownym wahaniom w krótkim czasie.