menu górne   Terapia i szkolenia
menu górne   Badania naukowe
menu górne   Szkoła pływania
menu górne   O mnie
menu górne   Kontakt
 
Literatura
Linki
 
Psychoedukacja

Tekst jest fragmentem publikacji Sobiegała A., Zasady nawiązywania i budowania kontaktu z dzieckiem, w: Praktyczny poradnik dla pielęgniarek, praca rbiorowa pod red. A. Blak-Kaleta, Verlag Dashofer, Warszawa 2008.

Często personel medyczny, nie informuje dziecka o konieczności zastosowania pewnych zabiegów, nie wyjaśnia ich przebiegu i oczekiwanych skutków. Dorośli przyjmują, że dziecko i tak tego nie zrozumie. Sądzą, że lepiej będzie znosiło zabiegi, gdy nie będzie wcześniej wiedziało, że wiążą się one z bólem, ograniczeniem swobody, rozłąką z rodzicami. Jednak „To czego dzieci nie wiedzą, może im wyrządzić krzywdę” (Schaefer, Foy Di Geronimo, 2002).

Nie informowanie dziecka, lub celowe wprowadzanie go w błąd, skutkuje wytworzeniem się ubogiego lub nieprawidłowego „obrazu własnej choroby”, rozumianego jako „całokształt wiadomości i przeświadczeń, jakie dziecko ma o własnej chorobie, o jej przewidywanych skutkach dla jego przyszłego rozwoju i nauki oraz o możliwościach leczenia i uwolnienia się od choroby” (Maciarz, 1998).

Nieprawidłowy „obraz własnej choroby” wpływa na zwiększenie lęku, poczucia zagrożenia, negatywny stosunek dziecka do zabiegów. Dlatego celem przeprowadzania rozmów wyjaśniających, jest ukształtowanie się u dziecka właściwego obrazu jego zdrowia i choroby.  Świadome uczestnictwo dziecka w procesie leczenia, sprzyja lepszemu włączaniu się dziecka w ten proces, daje poczucie wpływu, mobilizuje do pokonywania trudności, bólu, lęku i kształtuje takie cechy jak wytrwałość, cierpliwość, opanowanie oraz samokontrola emocjonalna.

Jak jednak zwiększać świadomość, edukować, wyjaśniać dzieciom to, co niezrozumiałe, skomplikowane, nieraz trudne i bolesne? Jakich używać słów, a jakich unikać?

Pamiętaj!

Skuteczne przekazywanie wiedzy i kształtowanie się pożądanej postawy dziecka, wymaga przejścia przez kilka etapów: dotarcia informacji do odbiorcy, rozkodowania znaczenia informacji, przyjęcia przekonania jako swoje własne, powstania motywacji, przełożenia przekonania na zachowanie.

Ponieważ:

  1. jeśli dorosły coś powiedział, nie znaczy to jeszcze, że dziecko usłyszało;
  2. jeśli usłyszało, nie znaczy to jeszcze, że zrozumiało;
  3. jeśli zrozumiało, nie znaczy to, że jest do tego przekonane;
  4. jeśli jest przekonane, nie znaczy to, że to wykona;
  5. jeśli to wykona, nie znaczy to jeszcze, że będzie to wykonywało za każdym razem.

Dlatego należy zadbać, aby okoliczności rozmowy nie utrudniały „usłyszenia” informacji. Na przykład: szum zakłócający może być spowodowany wchodzeniem innych osób do pomieszczenia, w którym rozmawiamy. Dziecku trudno wtedy skupić się na przekazie, co skutkuje tym, że odbiera tylko część przekazywanych przez nas informacji.

W spisie poniżej przedstawiono sposoby przekazywania informacji dziecku.

  • Najpierw zapytaj, co dziecko już wie i sądzi o danej sprawie, zamiast z góry pouczać i dawać gotowe rady.
  • Następnie, podziel się swoją wiedzą i doświadczeniem. Przekazywanie wiedzy nie ma być przemową, podobną do rodzicielskiego kazania, a raczej dialogiem, w którym każdy z rozmówców wyraża swoje myśli i uczucia.
  • Wyjaśnij dziecku co będzie się działo, kiedy i dlaczego. Omów przebieg procedur, wyczerpująco opisz wszystkie czynności.

Przykłady:

Za 5 minut pójdziesz do pana doktora. Lekarz użyje małej latarki, aby zobaczyć co dzieje się w uchu. To nie będzie bolało”

„Teraz zrobię ci zastrzyk. Przez igłę popłynie lekarstwo. Będziesz to czuł jak ukłucie komara. Szczepienie jest bardzo ważne, ponieważ lekarstwo, które wpłynie do ręki będzie bronić twoje ciało przed zarazkami”

„Za chwilę pielęgniarka pobierze ci krew do badania. Nakłuje twój palec i zbierze troszkę krwi do próbówki. To zaboli tylko przez sekundę”.

  • Pamiętaj, że dziecko chce poznać konkretne fakty, które bezpośrednio go dotyczą. Nie ma potrzeby opowiadać, jakich cudów techniki dokonuje współczesna medycyna, ani objaśniać najnowszych osiągnięć technicznych.
  • Informuj uczciwie. Jeśli którykolwiek z zabiegów będzie bolesny, powiedz o tym. Porozmawiaj o wszystkich nieprzyjemnych aspektach, których dziecko się obawia tj. igły, kroplówki, lekarstwa, rozstania z matką.
  • Następnie dodaj aspekty pozytywne – miły personel, obecność matki, twoja obecność, znieczulenie w czasie zabiegu, odwiedziny na oddziale, poprawa zdrowia i samopoczucia. Przekaz powinien ukazywać pozytywne skutki zachowań pro zdrowotnych, leczniczych i dawać nadzieję na poprawę stanu zdrowia. Jednocześnie nadzieja ta musi mieścić się w granicach tego, co jest realnie możliwe do osiągnięcia. Nie wolno łudzić dziecka czymś, o czym dorosły z góry wie, że nie jest to realne.
  • Kilkakrotnie powtarzaj uspokajające informacje.
  • Sprawdź, co dziecko zapamiętało i jak to zrozumiało. Powiedz, że chcesz sprawdzić, czy dobrze wszystko wytłumaczyłaś. Poproś dziecko, aby opowiedziało ci własnymi słowami to, co zapamiętało.